धनतेरसलाई लक्षित गर्दै राष्ट्र बैंकले बिहीबारदेखि सुनका असर्फी र चाँदीका सिक्का बिक्री गर्ने : दुई वर्षपछि असर्फी बिक्रीमा आउने

काठमाडौँ, कात्तिक १७ गते । नेपाल राष्ट्र बैंकले तिहारको धनतेरस पर्वलाई लक्षित गर्दै आगामी बिहीबार र शुक्रबारदेखि सुन–चाँदीका सिक्का तथा असर्फी बिक्री गर्ने भएको छ।

पछिल्लो दुई वर्षसम्म सुनको अभावका कारण चाँदीका मेडालियन (सिक्का) मात्र बिक्री गर्दै आएको केन्द्रीय बैंकले यस वर्ष भने वाणिज्य बैंकहरूसँग सुन खरिद गरी सुनका असर्फी (सिक्का) समेत टकामरी गरेर बिक्री गर्न लागेको हो।

दसैँअघि नै वाणिज्य बैंकहरूबाट ३५ किलो सुन खरिद गरेर असर्फी निर्माणको काम अघि बढाइएको राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशक अनुज दाहालले जानकारी दिनुभएको छ। यसअघि सरकारको मातहतमा रहेको सुनको मौज्दात सकिएको र अदालतमा मुद्दा विचाराधीन रहेका कारण बरामद सुन खरिद गर्न नपाएपछि वाणिज्य बैंकमार्फत सुनको व्यवस्था गरिएको हो।

राष्ट्र बैंकले यसपटक २.५ ग्रामको सुनको असर्फी र १० ग्रामको चाँदीका गणेश र लक्ष्मीको चित्र अङ्कित सिक्का बिक्री गर्ने तयारी गरेको छ। बिक्री हुने दिनको अन्तर्राष्ट्रिय बजार मूल्यका आधारमा यसको मूल्य निर्धारण गरिने भए पनि प्रारम्भिक अनुमान अनुसार सुनको असर्फीका लागि प्रतिसिक्का ६० देखि ७० हजार रुपैयाँ र चाँदीका सिक्काका लागि ४ हजार रुपैयाँभन्दा बढी पर्न सक्ने बताइएको छ। राष्ट्र बैंकले बिक्री गर्ने सुनको शुद्धता (हलमार्क) करिब ९९.४९ प्रतिशत रहने उल्लेख गरिएको छ।

वाणिज्य बैंकहरूबाट आयातित सुन महँगो पर्ने भएकाले यसपटक राष्ट्र बैंकलाई केही आर्थिक नोक्सानीसमेत हुन सक्ने देखिएको छ। सरकारको मातहतमा आएका जफत गरिएका सुन किन्दा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यमा ५ प्रतिशत थपेर किन्ने गरिए तापनि हाल वाणिज्य बैंकहरूले ल्याउने सुनमा अतिरिक्त २० प्रतिशत भन्सार शुल्क तिर्नुपर्ने भएकाले असर्फी केही महँगो बन्न पुगेको हो। यद्यपि, धनतेरसका अवसरमा सर्वसाधारणमा सुनचाँदीका सिक्काको खरिदबिक्री सहज बनाउन यो कदम चालिएको हो।

नेपालमा राष्ट्र बैंकले विशेष अवसरहरूमा मात्र सुनका असर्फी, चाँदीका सिक्का तथा विभिन्न ऐतिहासिक स्मृति सिक्काहरूको टकामरी गर्दै आएको छ। विगतमा राजपरिवारका सदस्यहरूको जन्मोत्सव, राष्ट्रिय महत्त्वका घटनाहरू तथा प्रख्यात व्यक्तित्वहरूको सम्मानमा यस्ता सिक्काहरू निष्कासन हुने गरेका थिए। पछिल्लो समय २०७६ सालमा वाङ्मय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीको सम्मानमा सिक्का टकसार गरिएको थियो भने यसपटकको धनतेरसलाई विशेष बनाउन केन्द्रीय बैंकले यो सुविध ुपुनः सञ्चालनमा ल्याएको छ।