नेपालमा बढ्दो विद्युतीय सवारीसाधन (EV) आगलागीका घटना: प्रविधिप्रतिको विश्वास र सुरक्षा मापदण्डमाथि प्रश्न

काठमाडौँ, असोज ५ गते । नेपालमा इन्धनको विकल्प र वातावरणमैत्री मानिँदै विद्युतीय सवारीसाधन (EV) को प्रयोग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। तर, यससँगै देशका विभिन्न स्थानमा गुडिरहेका तथा चार्जमा राखिएका ईभीहरूमा अचानक आगलागी हुने क्रम बढ्दा यात्रु, चालक र सर्वसाधारणमा त्रास सिर्जना भएको छ।

सडकमा घट्ने यस्ता आकस्मिक घटनाले आधुनिक प्रविधिप्रतिको विश्वास डगमगाउनुका साथै राज्यको नियमन, गुणस्तर परीक्षण र सुरक्षा मापदण्डमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

हालै असोज ४ गते बर्दियाको बारबर्दियामा गुडिरहेको ईभी माइक्रोबसमा आगलागी भएको थियो भने भदौ २६ गते भरतपुरमा गुडिरहेको जीएसी आयोन कारमा आगो लाग्दा चालक अमर पराजुलीको दुःखद निधन भएको थियो।

यसअघि काठमाडौँको बूढानीलकण्ठ र मोरङको पथरीमा पनि ईभी आगलागीका घटना भइसकेका छन्। यद्यपि, नेपालमा हालसम्म भएका कुनै पनि घटनामा मुख्य कर्षण-ब्याट्री (Traction-Battery) कै कारण आगो लागेको प्राविधिक रूपमा पुष्टि भएको छैन; बूढानीलकण्ठको घटनामा चार्जिङ केबल/सकेटमा भार परेकाले र पथरीको घटनामा बाह्य कारणले आगो लागेको अनुसन्धानले देखाएको छ।

ईभीमा प्रयोग हुने लिथियम-आयन ब्याट्रीमा गम्भीर दुर्घटना वा प्राविधिक त्रुटि हुँदा ‘थर्मल रनअवे‘ भई आगलागी हुने जोखिम रहन्छ। यसका अलावा गुणस्तरहीन चार्जिङ उपकरण, अनाधिकृत तारिङ, र दुर्घटना हुँदा इलेक्ट्रोनिक ढोकाको अटो-लकिङ निष्कृय नहुनु जस्ता कारणले जोखिम बढाएका छन्।

विज्ञहरूका अनुसार विश्वव्यापी रूपमा ईभीमा आगलागी हुने दर पेट्रोल-डिजेल गाडीको तुलनामा कम (करिब २ प्रतिशत) नै हुन्छ र यो प्रविधि असुरक्षित मानिँदैन, तर नेपालमा कडा आयात मापदण्ड र गुणस्तर परीक्षण संयन्त्र नहुँदा जोखिम थपिएको छ।

ईभी आगलागीको आगो निभाउन अत्यधिक चिसो पानी र विशेष प्रविधि चाहिने भएकाले परम्परागत अग्निनियन्त्रक मात्र पर्याप्त हुँदैनन्। त्यसैले राज्यले ईभीको भौगोलिक अवस्था अनुकूल परीक्षण गर्ने, निष्पक्ष प्राविधिक छानबिन समिति गठन गर्ने, राजमार्गमा आधुनिक उद्धार टोली तैनाथ गर्ने र चालकहरूलाई आपत्कालीन ढोका खोल्ने वा सुरक्षा सम्बन्धी तालिम दिनु अनिवार्य भइसकेको छ।