दाइजो हिंसाका घटना : १८ वर्षअघिको हत्यादेखि महोत्तरीको पछिल्लो घटनासम्म

महोत्तरी, भदौ ८ गते । विवाह भएको दुई महिना नपुग्दै महोत्तरीमा एक युवतीको मृत्यु भएपछि दाइजोका कारण हुने हिंसाको विषय फेरि चर्चामा आएको छ। पिपरा गाउँपालिका–५ मा भारतको सुरसण्ड निवासी २२ वर्षीया शिवानी राउतको मृत्यु भएको घटनामा माइती पक्षले दाइजोको निहुँमा ससुराली पक्षले दिएको शारीरिक तथा मानसिक यातनाका कारण उनको मृत्यु भएको आरोप लगाएको छ।

मृतककी आमा रुवी देवीले छोरीको विवाहपछि ससुराली पक्षले मोटरसाइकल, सुनलगायत थप दाइजो माग गर्दै यातना दिने गरेको आरोप लगाउनुभएको छ। उहाँका अनुसार दिउँसो करिब २ बजे छोरीलाई भेट्दा शिवानीले आफूले भोगिरहेको यातनाबारे जानकारी गराएकी थिइन्। केही घण्टापछि उनको मृत्यु भएको खबर पाएपछि अस्पताल पुग्दा घाँटीमा निलडाम देखिएको रुवीको भनाइ छ।

माइती पक्षले ससुराली पक्षले घाँटी थिचेर हत्या गरेको आरोप लगाउँदै जिल्ला प्रहरी कार्यालय महोत्तरीमा जाहेरी दिएको छ। जाहेरीमा शिवानीका पति सजन राउत, देवरद्वय प्रेम राउत र निराजन राउत तथा सासू नूतन देवीलाई विपक्षी बनाइएको छ।

प्रहरीका अनुसार घटनाबारे अनुसन्धान भइरहेको छ र पति तथा सासूसहित तीन जनालाई आवश्यक अनुसन्धानका लागि पक्राउ गरिएको छ। मृतकको शवको थप परीक्षणका लागि धरान पठाइएको बताइएको छ। घटनाको वास्तविक कारण पोस्टमार्टम तथा अनुसन्धानबाट स्पष्ट हुने प्रहरीले जनाएको छ।

१८ वर्षअघिको घटना पनि दाइजो विवादसँग जोडिएको थियो

दाइजोका कारण महिलामाथि हुने हिंसाको अर्को गम्भीर घटना करिब १८ वर्षअघि सिरहामा भएको थियो। २०६५ साल भदौ ३ गते सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिका–५ की २५ वर्षीया चन्द्रिकादेवी रायमाथि दाइजोको विषयलाई लिएर धारिलो हतियार प्रहार गरिएको थियो।

प्रहरीका अनुसार चन्द्रिकामाथि उनका श्रीमान् बौधा रायसहित तीन जनाले धारिलो हतियार प्रहार गरेका थिए। गम्भीर घाइते चन्द्रिकाको भारतको बिहारस्थित पटनामा उपचार गरिए पनि उपचार सम्भव नभएपछि धरानस्थित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानतर्फ लैजाँदै गर्दा मृत्यु भएको थियो।

घटनापछि फरार रहेका व्यक्तिहरूमध्ये सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिका–५ निवासी ६० वर्षीय रामनाथ रायलाई प्रहरीले हालै पक्राउ गरेको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिरहाका अनुसार उनलाई गाउँबाटै पक्राउ गरी घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको छ।

रौतहटमा पनि नवविवाहित युवतीको मृत्युमा दाइजोको आरोप

२०७९ साल साउनमा रौतहटमा पनि दाइजोको विषयलाई लिएर नवविवाहित युवतीको हत्या भएको आरोप माइती पक्षले लगाएको थियो। वृन्दावन नगरपालिका–६ सिसवा धमौराकी २० वर्षीया सञ्जुकुमारी दास (सविता)को मृत्युमा माइती पक्षले ससुराली परिवारमाथि दाइजोका कारण हत्या गरेको आरोप लगाएको थियो।

माइती पक्षका अनुसार सञ्जुको विवाह भएको केही समयमै दाइजो नल्याएको भन्दै उनलाई मानसिक तथा शारीरिक यातना दिइएको थियो। परिवारले पटक–पटक दाइजो माग्ने गरेको र रकम नदिएका कारण हत्या भएको आरोप लगाएको थियो।

मृतकका परिवारले ससुरा, पति, सासू, देवर तथा नन्दसहितका परिवारका सदस्य संलग्न रहेको आरोप लगाएका थिए। घटनापछि प्रहरीले पोस्टमार्टम रिपोर्ट तथा अनुसन्धानका आधारमा वास्तविकता पत्ता लगाउने जनाएको थियो।

दाइजो : परम्पराको नाममा हिंसाको कारण बन्न नहुने

यी घटनाहरूमा लगाइएका आरोपहरू सम्बन्धित अनुसन्धान तथा कानुनी प्रक्रियाबाट पुष्टि हुन बाँकी छन्। तर विवाहपछि दाइजो, नगद, मोटरसाइकल, सुन वा अन्य सामग्रीको माग गर्दै महिलामाथि शारीरिक तथा मानसिक दबाब दिने आरोपहरू पटक–पटक सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।

दाइजोका नाममा हुने हिंसाले महिलाको जीवन, सम्मान र सुरक्षामाथि गम्भीर असर पार्छ। यस्ता घटनामा आरोपको निष्पक्ष अनुसन्धान, पीडित परिवारलाई न्याय तथा दोषी प्रमाणित भए कानुनबमोजिम कारबाही आवश्यक हुन्छ।

समाचारमा उल्लेख भएका आरोपहरू सम्बन्धित परिवारका दाबी र प्रहरी विवरणमा आधारित छन्। आरोप पुष्टि गर्ने वा नगर्ने अन्तिम निर्णय अनुसन्धान तथा न्यायिक प्रक्रियाबाट हुने छ।