जेन्सेन हुआङले अचानक सीईओ पदबाट राजीनामा दिनुको मुख्य कारण के हो?

काठमाडौँ, कात्तिक २८ गते । विश्वचर्चित चिप उत्पादक कम्पनी एनभिडिया (Nvidia) का सह-संस्थापक तथा तत्कालीन सीईओ जेन्सेन हुआङले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिनु र उनको अमेरिकी राजनीति तथा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँगको सम्बन्ध पछिल्लो समय विश्व राजनीति र प्रविधि क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो चर्चाको विषय बनेको छ।

यससम्बन्धी विस्तृत विवरण यसप्रकार छ:

१. जेन्सेन हुआङले राजीनामा दिनुपरेको कारण

जेन्सेन हुआङले अचानक सीईओ पदबाट राजीनामा दिनुको मुख्य कारण गम्भीर व्यक्तिगत आचरण, विवाहेत्तर सम्बन्ध र यसले खडा गरेको राष्ट्रिय सुरक्षाको सङ्कट हो:

जासुसीको गम्भीर आरोप र सम्बन्ध: अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूले सिंगापुरस्थित क्लाउड कम्प्युटिङ कम्पनी ‘मेगास्पिड’ की पूर्वकार्यकारी एलिस हुआङ (Huang Le) लाई चीनको राज्य सुरक्षा मन्त्रालयद्वारा खटाइएकी जासुसको रूपमा शङ्का गरेका थिए। एनभिडियाका तत्कालीन सीईओ जेन्सेन हुआङको ती महिलासँग विवाहेत्तर प्रेम सम्बन्ध रहेको खुलासा भएपछि अमेरिकामा ठूलै खैलाबैला मच्चियो।

कर्पोरेट र आन्तरिक छानबिन: एलिसमार्फत एनभिडियाका संवेदनशील प्रविधि तथा उच्च प्रविधिका एआई चिपहरू चीनतर्फ तस्करी भएको वा गोपनीय सूचनाहरू बेइजिङ पुगेको आशङ्कामा अमेरिकी संसद्, न्याय विभाग र एफबीआईले अनुसन्धान थाले। यसका साथै एनभिडियाको बोर्डले पनि कानुनी फर्ममार्फत आन्तरिक छानबिन अघि बढायो।

थप सम्बन्धहरूको खुलासा: पहिलो प्रकरण साम्य नहुँदै उनीमाथि आफ्नै कम्पनीका अन्य कर्मचारीहरूसँग पनि आन्तरिक सम्बन्ध रहेको थप रिपोर्टहरू बाहिर आए। चौतर्फी दबाब, सेयरधनीहरूको असन्तुष्टि र कम्पनीको प्रतिष्ठा बचाउन एनभिडिया बोर्डको दबाबपछि उनले सीईओ र बोर्ड सदस्यबाट तत्काल लागू हुने गरी राजीनामा दिएका हुन्।

२. अमेरिकी राजनीति र राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँगको सम्बन्ध

कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) को बजारमा अमेरिकालाई विश्वको शीर्ष स्थानमा राख्न एनभिडियाको भूमिका मेरुदण्ड समान रहेकाले जेन्सेन हुआङ र अमेरिकी सत्ताकेन्द्र (विशेष गरी राष्ट्रपति ट्रम्प) बीच निकै घनिष्ठ सम्बन्ध रहँदै आएको थियो:

ट्रम्पसँगको सोझै पहुँच: जेन्सेन हुआङ राष्ट्रपति ट्रम्पसँग प्रत्यक्ष रूपमा मध्यरातमा फोन गरेर समेत संवाद गर्न सक्ने सीमित कर्पोरेट लिडरहरूमध्ये एक थिए। ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा अमेरिकी प्रविधि नीति र एआई रणनीतिमा हुआङको प्रभाव गहिरो थियो।

चीनमा चिप्स निर्यातको लबिङ: ट्रम्प प्रशासनसँगको सामीप्यकै कारण हुआङले चीनमाथिको कडा प्रतिबन्ध केही खुकुलो पार्न र एच–२०० (H200) जस्ता केही कम उन्नत एआई चिपहरू चीनतर्फ निर्यात गर्न पाउने अनुमति लिन जोडबल गर्दै आएका थिए।

ट्रम्पको बचाउ तर कूटनीतिक दूरी: स्क्यान्डल बाहिरिएपछि राष्ट्रपति ट्रम्पले जेन्सेनको बचाउ गर्दै उनले राम्रो काम गरेको र आफूले सम्बन्धमा रहेकी ती महिला जासुस हुन् भन्नेबारे केही थाहा नभएको बताएका थिए। यद्यपि, यो प्रकरणले राष्ट्रिय सुरक्षामा आँच पुर्याएको भन्दै डेमोक्रेटिक पार्टीका नेताहरू (जस्तै सेनेटर एलिजाबेथ वारेन) ले भने हुआङ र ट्रम्प प्रशासनको नीतिमाथि कडा छानबिनको माग गर्दै आएका छन्।

राजीनामा पश्चात एनभिडियाको सेयर बजारमा भारी गिरावट आए सँगै प्रविधि जगत्मा यसले दूरगामी कम्पन पैदा गरेको छ।

एनभिडियाको नेतृत्व कसले सम्हाल्दैछ?

अन्तरिम सीईओ (Interim CEO): जेन्सेन हुआङको पदत्यागलगत्तै एनभिडियाको बोर्ड अफ डिरेक्टर्सले कम्पनीकी हालकी कार्यकारी उपाध्यक्ष तथा मुख्य वित्तीय अधिकृत (CFO) कोलेट क्र्रेस (Colette Kress) लाई अन्तरिम सीईओ को रूपमा जिम्मेवारी सुम्पिएको छ। उनले सीएफओको कार्यभारसँगै सीईओको जिम्मेवारी पनि सम्हाल्नेछिन्। कोलेट क्र्रेस १३ वर्षभन्दा बढी समयदेखि एनभिडियासँग आबद्ध छिन् र उनलाई कम्पनीको भित्री तथा आर्थिक पाटोको गहिरो ज्ञान छ।

नयाँ अध्यक्षको नियुक्ति: यसैबीच, बोर्डले कम्पनीको इतिहासमै पहिलोपटक हार्भी सी. जोन्स (Harvey C. Jones) लाई पहिलो गैर-कार्यकारी अध्यक्ष (Chairman) का रूपमा नियुक्त गरेको छ।

स्थायी उत्तराधिकारीको खोजी: बोर्डले स्थायी सीईओ चयनका लागि आन्तरिक तथा बाह्य दुवैतर्फका उम्मेदवारहरूमाथि खोजी तथा मूल्याङ्कन प्रक्रिया अगाडि बढाइसकेको छ। यसै क्रममा आर्म (Arm) का सीईओ रेने हास (Rene Haas) लगायतका केही नामहरू पनि सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा बजारमा चर्चामा आएका छन्।

सेयर बजारमा परेको प्रभाव

जेन्सेन हुआङको बहिर्गमन र यससँग जोडिएका सुरक्षा तथा आचरणसम्बन्धी विवादका कारण एनभिडिया र समग्र सेयर बजारमा ठूलो नकारात्मक असर देखिएको छ:

सेयर मूल्यमा भारी गिरावट: घोषणापश्चात् एनभिडियाको सेयर मूल्यमा तीव्र गिरावट आयो। कारोबारको दौरान सेयर मूल्यमा १४ प्रतिशतसम्मको तीव्र गिरावट देखिएको थियो भने अन्तिम बजार बन्द हुँदा सेयरमा ४ देखि ७ प्रतिशतभन्दा बढीको नोक्सानी रेकर्ड भयो।

४ ट्रिलियन डलर बजार पुँजीकरणमा धक्का: यस तीव्र गिरावटसँगै एनभिडियाको कुल बजार पुँजीकरण (Market Capitalization) ४ ट्रिलियन डलरको महत्त्वपूर्ण मनोवैज्ञानिक बिन्दुभन्दा तल झरेको छ।

समग्र बजारमा कम्पन: एआई (AI) क्रान्तिको मुख्य चालक मानिने एनभिडियाका सीईओ अचानक हट्नुपर्दा यसले नास्डाक (Nasdaq) र अन्य प्रविधि सूचकांकहरूलाई समेत प्रभावित तुल्यायो। लगानीकर्ताहरूमा छाएको अनिश्चितताका कारण यसले समग्र अमेरिकी टेक स्टक मार्केटमा दबाब सिर्जना गरेको छ।

प्रतिस्पर्धी कम्पनीहरूको शेयरमा वृद्धि: एनभिडियाको सेयर घटेको समयमा यसका प्रमुख प्रतिस्पर्धीहरू जस्तै एएमडी (AMD) र ब्रोडकम (Broadcom) जस्ता कम्पनीहरूको सेयर मूल्य भने केही मात्रामा बढेको देखिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार कम्पनीको दैनिक कामकाज र प्रविधि विकासको मार्ग भने तत्काल प्रभावित नभए पनि दीर्घकालीन दूरदृष्टि र बजारको विश्वास पुन: प्राप्त गर्न नयाँ स्थायी नेतृत्व र आगामी त्रैमासिक वित्तीय प्रतिवेदनहरू अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुनेछन्।