ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक धरोहर ‘कात्तिक नाच’ आजदेखि पाटनमा सुरु : यस वर्ष १२ दिनसम्म प्रदर्शन हुने

काठमाडौँ, कात्तिक २७ गते । मल्लकालीन कला, संस्कृति र नाट्य परम्पराको जीवन्त धरोहर मानिने ऐतिहासिक कात्तिक नाच आजदेखि ललितपुरको पाटनमा सुरु भएको छ।

नेपाल संवत् ७६१ अर्थात् विसं १६९७ मा राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले देश र जनताको कल्याण तथा धार्मिक–सांस्कृतिक उद्देश्यले सुरु गराएको यो नाच ३ सय ८६ वर्ष पुरानो इतिहास बोकेको छ। कात्तिक नाच संरक्षण समितिका अध्यक्ष किरण चित्रकारका अनुसार आजदेखि सुरु भएको यो नाच आगामी मंसिर ८ गतेसम्म अर्थात् १२ दिनसम्म प्रत्येक दिन साँझ ७ बजे पाटन दरबार क्षेत्रस्थित ऐतिहासिक कात्तिक डबलीमा प्रदर्शन गरिनेछ।

नेपाल भाषामा ‘कात्ति प्याखं’ भनिने यस नाचमा भगवान् विष्णुका विभिन्न अवतार, कृष्ण-लीला, धार्मिक आख्यान र विभिन्न लोक-नाटकहरू भव्य रूपमा प्रस्तुत गरिने परम्परा रहेको छ।

यस वर्षको कात्तिक नाचमा मुख्यतया भक्त सुरदास प्याखं, माधवानर लीला, बायः प्याखं, बाथः प्याखं, जलशयण, वराह अवतार, नृसिंह अवतार, वस्त्रहरण लीला र दधि लीला लगायतका आकर्षक प्रस्तुतिहरू रहने समितिका उपाध्यक्ष प्रकाशराज शर्माले जानकारी दिनुभएको छ।

यसअघि विभिन्न वर्षहरूमा राजनीतिक तथा अन्य कारणले दिन घटबढ हुँदै आएको यो नाच कोरोना महामारीको समयमा विसं २०७७ मा दुई दिनमा सीमित गरिएको थियो। तर, पछिल्ला वर्षहरूमा यसको ऐतिहासिक स्वरूप र महिमालाई जोगाउन यसलाई निरन्तरता दिँदै १२ दिनसम्म पुर्‍याइएको छ। समितिको आगामी दिनमा यसलाई पुरानै स्वरूपमा २७ दिनसम्मै सञ्चालन गर्ने र विश्वको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदामा सूचीकृत गर्ने दीर्घकालीन योजना रहेको छ।

ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षण, कलाकारहरूको व्यावसायिक विकास र नयाँ पुस्तामा परम्परा हस्तान्तरण गर्न आर्थिक स्रोत मुख्य चुनौतीका रूपमा रहेको समितिले जनाएको छ। नाचलाई व्यवस्थित गर्न ललितपुर महानगरपालिकाले विभिन्न आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउँदै आएको छ भने दीर्घकालीन रूपमा रु १० करोडको अक्षयकोष स्थापना गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

महानगरपालिका–१६ का अध्यक्ष निर्मलरत्न शाक्यले यस गौरवशाली नाचलाई राष्ट्रिय महत्त्वको सम्पदाका रूपमा स्थापित गर्न र अर्को वर्षदेखि २७ दिनसम्मै सञ्चालन गर्ने गरी तयारी भइरहेको बताउनुभएको छ।

कात्तिक नाच संरक्षण समितिले यस ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको अवलोकन गरी यसको संरक्षणमा ऐक्यबद्धता जनाउन देशविदेशका संस्कृतिप्रेमी, पर्यटक तथा सर्वसाधारणलाई हार्दिक आग्रह गरेको छ।