काठमाडौँ, असोज ३० गते । नेपाल वायुसेवा निगममा हाल दक्ष जनसक्ष्को कमी, जहाजको तीव्र अभाव र भारी ऋणको चपेटाका कारण गम्भीर सङ्कटतर्फ धकेलिँदै गएको छ। एक समय एसियाकै प्रतिष्ठित मानिने यस राष्ट्रिय ध्वजावाहकलाई पुरानै गौरवशाली लयमा फर्काउन अब बलियो, स्पष्ट र सुदृढ व्यावसायिक कार्यदिशाको अपरिहार्य आवश्यकता देखिएको छ।
समयक्रमसँगै वित्तीय अनुशासनमा आएको ह्रास, संस्थागत नेतृत्वको कमजोरी र अदूरदर्शी व्यावसायिक रणनीतिका कारण निगमको यो अवस्था सिर्जना भएको हो।
नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका पूर्वमहानिर्देशक त्रिरत्न मानन्धरका अनुसार, निगमभन्दा पछि स्थापना भएका थाइ एयरवेज, क्याथेप्यासेफिक र सिङ्गापुर एयरलाइन्सजस्ता विदेशी वायुसेवाहरूले बजारको माग अनुसार फड्को मार्दा निगम भने सञ्चालन खर्च र आन्तरिक व्यवस्थापनकै गोलचक्करमा अल्झिरहेको छ।
निगम अहिले ‘आइसियुमा रहेको बिरामी’ सरह भएको उल्लेख गर्दै उहाँले सरकारले निजी–सार्वजनिक साझेदारी (पीपीपी), रणनीतिक साझेदारको खोजी वा मर्जको विकल्पबाट संस्थालाई जोगाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ।
त्यस्तै, नेपाल राष्ट्र बैङ्कका पूर्वगभर्नर दीपेन्द्रबहादुर क्षेत्रीले निगम सुधारका लागि यसअघि गठन भएका विभिन्न अध्ययन समिति, जस्तै आफ्नै संयोजकत्वको समितिको प्रतिवेदनसमेत दराजमा थन्किएको गुनासो गर्दै जहाज थप गर्ने, बक्यौता उठाउने र संस्थागत सुशासन कायम गर्ने सुझाइएका व्यावहारिक योजनाहरू तुरुन्त कार्यान्वयनमा ल्याउनुपर्ने बताएका छन्।
अर्कातर्फ, निगमका पूर्वनिर्देशक अच्युतराज पहाडीले वाइडबडी तथा चिनियाँ जहाज खरिदका क्रममा भएका अनियमितता र कमिसनतन्त्रले गर्दा निगम हाल करिब ५५ अर्ब रुपियाँको ऋणभारमा डुबेको खुलासा गरेका छन्। करिब १३५ अर्बको विशाल नेपाली हवाई बजारमा निगमको हिस्सा जम्मा १५ देखि १६ प्रतिशतमा सीमित हुनु र बाँकी हिस्सा विदेशी एयरलाइन्सले लानु गम्भीर चिन्ताको विषय हो।
निगमका निमित्त महाप्रबन्धक जनकराज कालाखेतीले भने जनताले प्रत्यक्ष महसुस गर्ने गरी संरचनागत सुधार, कर्मचारी सञ्चय कोष तथा नागरिक लगानी कोषको ऋणको ब्याजदर पुनरवलोकन र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धी बन्न उडान आधुनिकीकरणका कामहरू ठोस कार्ययोजनासहित अघि बढाइने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। मन्त्रालयका प्रवक्ता जयनारायण आचार्यले पनि ऐतिहासिक गरिमा बोकेको यस राष्ट्रिय संस्थालाई जोगाउन र रूपान्तरण गर्न मन्त्रालय गम्भीर रूपमा लागिपरेको बताएका छन्।
| विवरण / पक्ष | मुख्य तथ्य तथा चुनौतीहरू |
| संस्थाको हालको अवस्था | दक्ष जनशक्ति र जहाजको अभाव, ५५ अर्ब हाराहारीको ऋणभार |
| बजार हिस्सा | १३५ अर्बको नेपाली हवाई बजारमा निगमको हिस्सा मात्र १५–१६% |
| मुख्य कारणहरू | राजनीतिक हस्तक्षेप, व्यवस्थापकीय कमजोरी, जहाज खरिदका विवादहरू |
| सुझाइएका विकल्पहरू | रणनीतिक साझेदारी, सार्वजनिक–निजी साझेदारी (PPP), ब्याजदर पुनरवलोकन र व्यावसायिक सुदृढीकरण |
What if you could work from Anywhere?
Explore More with something that can change your Life!
