11/21/2026, 21:04:18
शनिबार, मङि्सर ०६, २०८३

उपल्लो मुस्ताङको ‘सिजा झोङ’ गुफामा पर्यटकको आकर्षण, आम्दानी र सम्पदा संरक्षणको आधार

समुद्री सतहबाट ३,७८५ मिटर उचाइमा रहेको ६ तले ऐतिहासिक गुफा; प्रवेश शुल्कबाट गुम्बा मर्मत र स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान


मुस्ताङ, मङ्सिर ५ गते । मुस्ताङको लोमान्थाङ गाउँपालिका–१, छोसेरस्थित पहाडको भित्तामा खोपेर बनाइएको ऐतिहासिक ‘सिजा झोङ’ गुफा अवलोकन गर्न आउने स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकको आकर्षण बढ्दो छ ।

भुइँसहित ६ तला रहेको र समुद्री सतहदेखि तीन हजार ७८५ मिटर उचाइमा अवस्थित यो गुफामा पुग्ने पर्यटकले प्राचीन जीवनशैली र अनौठो भूगोलको अनुभूति गरिरहेका छन् ।

तत्कालीन समयमा १०८ कोठा रहेको भनिएको यस गुफामा हाल ५० वटा कोठा प्रत्यक्ष अवलोकन गर्न मिल्ने र तेस्रो तलासम्म सहजै पुग्न सकिने भए पनि चौथो र पाँचौँ तलामा जोखिम रहेको बताइएको छ ।

सयौँ वर्षअघि आक्रमण र लुटपाटबाट बच्न गाउँलेले सामूहिक आश्रयका रूपमा प्रयोग गरेको गुफाको तेस्रो तलामा काठ र माटोका भाँडा-कुँडा, सिसा तथा पुराना सामग्री सुरक्षित देख्न पाइने पर्यटन व्यवसायी छिरिङ युटिन गुरुङले बताउनुभयो ।

स्थानीय अगुवा पुन्चो गुरुङका अनुसार पुरातात्विक अवलोकन प्रवेश व्यवस्थापन समितिमार्फत नेपालीलाई रु. १०० र विदेशीलाई रु. १,००० प्रवेश शुल्क लिइन्छ । सिजनमा दैनिक ३०० देखि ७०० सम्म पर्यटक आउने र संकलित शुल्कबाट लो गर्फु गुम्बा, लो निफु गुम्बा, चेन्पा कोन्छोक्लिङ र सिजा जोङ गुम्बा को मर्मत तथा गुफा परिसरको प्रतीक्षालय र शौचालय निर्माणमा खर्च गरिँदै आएको छ ।

जोमसोम हुँदै कोरला सडकको लोमन्थाङ–नेचुङ खण्डबाट सवारीसाधनमै पुग्न सकिने छोसेर क्षेत्रमा निफु गुम्बा र रातो बलौटे चट्टानसमेत आकर्षणमा छन् । गुफामा बढ्दो चहल-पहलले स्थानीय होटल, रेस्टुरेन्ट र हस्तकला तथा धातुका सामानको व्यापारमा समेत टेवा पुर्‍याएको छ ।

विषय / क्षेत्र मुख्य विवरण वा तथ्याङ्क
अवस्थिति र संरचना लोमान्थाङ–१, छोसेर (३,७८५ मिटर उचाइ); ६ तला, तत्कालीन १०८ मध्ये ५० कोठा अवलोकनयोग्य; तेस्रो तलामा पुराना सामग्री ।
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि करिब दुई हजार वर्षअघि माटोको पहाड खोपेर बनाइएको; तत्कालीन आक्रमणबाट जोगिन स्थानीयले प्रयोग गरेको गुफा ।
प्रवेश शुल्क र आगमन नेपालीलाई रु. १०० र विदेशीलाई रु. १००० शुल्क; सिजनमा दैनिक ३००–७०० पर्यटक; बर्खा र जाडोमा सुनसान ।
संरक्षण र स्थानीय प्रभाव शुल्कबाट गुम्बा मर्मत तथा प्रतीक्षालय/शौचालय निर्माण; होटल, रेस्टुरेन्ट र धातुका सामग्रीको कारोबारमा वृद्धि ।