09/12/2026, 15:07:33
शनिबार, भदौ २७, २०८३
काष्ठमण्डप संवाद

उत्तरको हिमालयलाई नेपाल र चीनको साझा सम्पदाका रूपमा हेर्नुपर्ने : परराष्ट्रमन्त्री खनाल

नेपाल–चीन सम्बन्धः सहकार्यका विस्तारित आयाम


काठमाडौँ, भदौ २७ गते । काठमाडौँमा शनिबार आयोजित तेस्रो ‘काष्ठमण्डप संवाद’ अन्तर्गत ‘नेपाल–चीन सम्बन्धः सहकार्यका विस्तारित आयाम’ विषयक सत्रमा सम्बोधन गर्दै परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले उत्तरको हिमालयलाई नेपाल र चीनको साझा सम्पदाका रूपमा हेर्नुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ।

मन्त्री खनालले दुई देशबिचको सीमा केवल राजनीतिक सीमारेखा मात्र नभई साझा पर्यावरणीय नियति जोड्ने क्षेत्र भएको बताउँदै हिमालयलाई collective संरक्षण आवश्यक पर्ने साझा आश्रयस्थलका रूपमा स्वीकार गर्नुपर्ने औँल्याउनुभयो।

जलवायु परिवर्तनका कारण हिमताल विस्फोट र मनसुनजन्य विपत्को जोखिम बढेकाले नेपाल–चीनबिच रियल-टाइम स्याटेलाइट तथ्याङ्क आदानप्रदान, संयुक्त मौसम पूर्वानुमान तथा प्रारम्भिक चेतावनी प्रणालीको विकास हुनुपर्ने उहाँको सुझाव छ।

साथै, नेपालको ‘एक चीन नीति’ प्रतिको प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै मन्त्री खनालले नेपाली भूमि छिमेकीविरुद्ध प्रयोग हुन नदिने र नेपालको विदेश नीति ‘मज्झिम प्रतिपदा’ (मध्यमार्ग) तथा ‘थिक कनेक्टिभिटी एन्ड थिन बोर्डर्स’ को अवधारणाबाट निर्देशित रहेको स्पष्ट पार्नुभयो।

नेपाल–चीन सम्बन्धलाई परम्परागत सीमा व्यवस्थापनभन्दा माथि उठाई प्रविधि, हरित ऊर्जा, AI र पूर्वाधार विकासमा आधारित रणनीतिक साझेदारीका रूपमा अघि बढाउनुपर्नेमा मन्त्री खनालले जोड दिनुभयो।

चिनियाँ प्रविधि र विकासबाट नेपालले लाभ लिनुपर्ने भन्दै उहाँले संयुक्त नवप्रवर्तन प्रयोगशाला, प्रविधि हस्तान्तरण तथा दुई देशका जनताबिचको सांस्कृतिक एवम् शैक्षिक आदानप्रदानलाई थप विस्तार गर्नुपर्ने प्रस्ताव पेस गर्नुभयो।

परराष्ट्रमन्त्रीको सम्बोधनका मुख्य बुँदाहरू

क्षेत्र / विषयमुख्य प्रस्तुत विचार तथा प्रस्तावहरू
हिमालय र पर्यावरणहिमालयलाई साझा सम्पदा मान्दै रियल-टाइम स्याटेलाइट डाटा र विपत् चेतावनी प्रणाली बनाउने।
नेपालको विदेश नीति‘मज्झिम प्रतिपदा’ (मध्यमार्ग) र ‘थिक कनेक्टिभिटी एन्ड थिन बोर्डर्स’ को अवधारणा।
कूटनीतिक प्रतिबद्धता‘एक चीन नीति’ प्रति दृढ, नेपाली भूमि छिमेकीविरुद्ध प्रयोग हुन नदिने प्रतिबद्धता।
प्रविधि र AI सहकार्यचिनियाँ हरित प्रविधि र AI बाट सिक्दै संयुक्त नवप्रवर्तन प्रयोगशाला स्थापना गर्ने प्रस्ताव।
उत्तरी नाका र पूर्वाधारउत्तरी नाकाहरूमा भन्सार आधुनिकीकरण र वर्षैभर चल्ने हिमाली बन्दरगाह/सडक पुनर्निर्माण।
जनस्तरको सम्बन्धविद्यार्थी, विद्वान्, उद्यमी र पर्यटकबिचको आवागमन तथा सांस्कृतिक आदानप्रदान विस्तार गर्ने।