संयुक्त राष्ट्रसंघीय साधारणसभामा ट्रम्पको कडा भाषण: इरानमाथि ‘विनाश’ को धम्की वा शान्ति सम्झौता?

न्युयोर्क । संयुक्त राष्ट्रसंघीय साधारणसभा (UNGA) लाई सम्बोधन गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध पुनः सैन्य कारबाही गर्ने वा शान्ति सम्झौता गर्ने भन्ने “ठूलो निर्णय” को सामना गरिरहेको बताएका छन्। मंगलबार न्युयोर्कमा भएको आफ्नो भाषणमा ट्रम्पले यदि द्वन्द्व समाधान भएन भने इरानलाई “विनाश” (annihilate) गर्न सक्ने चेतावनी दिए।

ट्रम्पको भाषण सुन्न इरानी प्रतिनिधिमण्डलको एक मात्र सदस्य हलमा उपस्थित थिए। ट्रम्पले फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले सुरु गरेको सैन्य कारबाहीपछि बढेको वैश्विक तेल मूल्य र घटेको आफ्नो स्वीकृति दरका बाबजुद उक्त युद्धको बचाउ गरे। उनले यो कारबाहीले इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोकेको र “शक्ति मार्फत शान्ति” (peace through strength) को महत्त्व देखाएको तर्क गरे।

“के इरानसँग यस्तो सम्झौता हुनेछ जसले उनीहरूलाई पुनर्निर्माण गर्न र पहिले भन्दा धेरै ठूलो देश बनाउन दिन्छ?” ट्रम्पले प्रश्न गरे, “वा के मैले इस्लामिक गणतन्त्रलाई विनाश गर्ने र छिट्टै गर्ने, जसले उनीहरूलाई फेरि मानिसहरू र देशहरू मार्ने र नष्ट गर्ने मौका कहिल्यै नदिओस्?”

तर, यस कडा भाषणको बीचमा पनि कूटनीतिक गतिविधि भने चलिरहेको छ। अमेरिकी मध्य पूर्व विशेष दूत स्टीभ विटकफ र इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अरागचीबीच कतारको मध्यस्थतामा वार्ता भएको छ। इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार तेहरानले सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य र अमेरिकी “आक्रामक कार्य” रोक्ने शर्त राखेको छ। वार्तापछि विटकफले पत्रकारहरूलाई ‘थम्स अप’ संकेत गर्दै वार्ता “रचनात्मक र आशावादी” रहेको बताएका छन्।

युक्रेन र रुस शान्ति प्रक्रियामा जोड
ट्रम्पले रुस र युक्रेनबीचको युद्ध अन्त्य गर्न आफू प्रतिबद्ध रहेको दोहोर्याए। “हामी रुस र युक्रेनका नेताहरूसँग निकट रूपमा काम गरिरहेका छौं, र हामी यो समस्या समाधान गर्नेछौं,” उनले भने। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले बुधबार न्युयोर्कमै रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभ्रोभसँग भेट्ने तालिका छ।

अन्य कूटनीतिक र रणनीतिक कदमहरू
ग्रीनल्याण्ड सम्झौता: ट्रम्पले डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डका नेताहरूसँग उत्तर एट्लान्टिक टापुमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति बढाउने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे। यसले ग्रीनल्याण्डको स्वायत्ततालाई पुष्टि गर्दै अमेरिकालाई त्यहाँको हवाई र भू-भागमा व्यापक पहुँच दिनेछ।
एआई (AI) मा अमेरिकी वर्चस्व: ट्रम्पले चीनसँगको प्रतिस्पर्धामा अमेरिकाले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) को दौड जित्ने प्रतिबद्धता जनाए। उनले AI लाई “कृत्रिम” भन्नुभन्दा “सुपर इन्टेलिजेन्स” भन्नु उपयुक्त हुने बताउँदै यसलाई नियन्त्रण गर्ने “वैश्विकवादी षड्यन्त्र” को विरोध गरे।
क्षेत्रीय भेटवार्ता: ट्रम्पले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की, बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहम, दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्युङ, र साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स (UAE), कतार, कुवेत, बहराइन र ओमानका नेताहरूसँग मध्य पूर्वको सुरक्षा र स्थिरताबारे छलफल गरे।

संयुक्त राष्ट्रसंघ र क्युबाप्रति कडा टिप्पणी
ट्रम्पले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई “वामपन्थी एजेन्डा भएका वैश्विकवादी नोकरशाहहरूको” संस्था भन्दै आलोचना गरे। “कुनै वैश्विक सरकार छैन,” उनले स्पष्ट पारे। यसैक्रममा उनले क्युबाको कम्युनिस्ट सरकारलाई अमेरिकी वामपन्थी समूहहरूसँग सम्बन्ध राखेको आरोप लगाए, जसपछि क्युबाको प्रतिनिधिमण्डलले हलबाट हिँडेर निस्किएको थियो।

यसको विपरीत, आफ्नो विदाई भाषणमा संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले विश्वका विभाजनहरू गहिरिँदै गएको र भू-राजनीतिक प्रतिस्पर्धा, युद्ध, जलवायु परिवर्तन र AI ले विश्वलाई असर गरिरहेको चेतावनी दिए।