आज कुकुर तिहार र लक्ष्मीपूजा एकै दिन मनाइँदै : तिथिको घटबढले दुवै पर्व एकै दिन परेको पञ्चाङ्ग समितिको स्पष्टोक्ति

काठमाडौँ, कात्तिक २२ गते । नेपालीहरूको दोस्रो महान् चाड यमपञ्चक (तिहार) अन्तर्गत आज दोस्रो दिन आइतबार कुकुर तिहार र लक्ष्मीपूजा एकै दिन संयोगवश परेको छ।

तिथिको घटबढका कारण दिउँसो चतुर्दशी तिथि र साँझ औँसी तिथि लाग्ने भएपछि नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले शास्त्रसम्मत रूपमा एकै दिन यी दुवै पर्व मनाउने निर्णय गरेको हो। यसअनुसार आज बिहान यमराजको दूत र वफादार जनावरका रूपमा कुकुरलाई मीठा परिकार खवाएर पूजा गरिँदै छ भने साँझ धन-धान्यकी देवी महालक्ष्मीको आराधनाका साथ घरघरमा दीपावली गरी सुखरात्रि मनाइँदैछ।

पौराणिक मान्यता अनुसार कुकुरलाई यमराजको दूत तथा भैरवको वाहन मानिन्छ भने यमलोकको ढोकामा पहरा दिने ‘श्यामा’ र ‘सबला’ नामका कुकुरहरूसँग यसको धार्मिक सम्बन्ध जोडिएको छ। महाभारत कालमा धर्मराज युधिष्ठिर र उहाँको वफादार कुकुरबीचको कथाले पनि कुकुरप्रतिको निष्ठा र धार्मिक महत्तालाई उजागर गरेको छ।

त्यस्तै, तिहारको सबैभन्दा उज्यालो पक्ष मानिने लक्ष्मीपूजाको दिन क्षीरसागर समुद्र मन्थनका क्रममा महालक्ष्मी प्रकट हुनुभएको र बलि राजाको कथासँग पनि यसको गहिरो पौराणिक ऐतिहासिकता जोडिएको छ।

पञ्चाङ्ग समितिको निर्धारित तालिका अनुसार आगामी दिनका पर्वहरूमा कात्तिक २३ गते गाई-तिहार, कात्तिक २४ गते गोरु-तिहार, गोवर्धन पूजा, म्ह:पूजा तथा नेपाल संवत् ११४७ को आरम्भ हुनेछ।

यसैगरी, तिहारको अन्तिम तथा मुख्य दिन मानिने भाइ-तिहार (भाइटीका) आगामी कात्तिक २५ गते परेको छ भने त्यस दिन भाइटीकाको उत्तम साइत बिहान ११ बजेर ७ मिनेटमा तोकिएको छ।

चाडपर्वको यो उल्लासपूर्ण वातावरणले सबैको घरपरिवारमा सुख, शान्ति, समृद्धि र उज्यालो ल्याउने विश्वास गरिएको छ।