प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको पहिलो औपचारिक भारत भ्रमण : बाढी पुनर्निर्माणदेखि सीमा विवादसम्मका एजेन्डा

काठमाडौं, कात्तिक २० गते । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले आगामी मंसिर ६ देखि ९ गतेसम्म भारतको औपचारिक भ्रमण गर्नुहुने भएको छ। प्रधानमन्त्रीको कार्यभार सम्हालेपछि उहाँको यो पहिलो औपचारिक द्विपक्षीय विदेश भ्रमण हो।

गत भदौ १० गतेको विनाशकारी बाढीपछिको पुनर्निर्माणका लागि भारतीय आर्थिक सहयोग जुटाउनेदेखि लामो समयदेखि थानिएका द्विपक्षीय तथा सीमासम्बन्धी मुद्दाहरूलाई अघि बढाउने विषयलाई यस भ्रमणमा उच्च प्राथमिकता दिइएको छ। भ्रमणको पूर्व-तयारीस्वरूप भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीले हालै काठमाडौंको दुईदिने भ्रमण सम्पन्न गरी दुई देशबीचको सहकार्यका क्षेत्रमा छलफल गरिसक्नुभएको छ।

भ्रमणका क्रममा नेपालले गत भदौको बाढी तथा पहिरोबाट भएको अपूरणीय क्षतिको पुनर्निर्माण र पुनःस्थापनाका लागि भारतसँग २ अर्ब अमेरिकी डलरको आर्थिक सहयोग प्रस्ताव गरेको छ, जसमा १ अर्ब डलर सहुलियतपूर्ण ऋण, ५० करोड डलर अनुदान र ५० करोड डलर पुनर्निर्माणका लागि माग गरिएको छ।

यसका साथै, भैरहवा र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको सञ्चालन सहज बनाउन २०१४ देखि नै माग गरिएको थप हवाई प्रवेशमार्ग, दशकौँदेखि थाती रहेको पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय परियोजनाको लागत तथा लाभ बाँडफाँट र लामो समयदेखि पेचिलो बन्दै आएको सीमा विवादका विषयहरू पनि यस भ्रमणका मुख्य चासोका विषय बनेका छन्।

प्रधानमन्त्री शाहले मंसिर ७ गते भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीसँग प्रतिनिधिमण्डल स्तरीय द्विपक्षीय वार्तापछि विभिन्न सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। यस अवसरमा नेपाल प्रहरी प्रतिष्ठान (पनौती), दार्चुलाको पुल, भैरहवास्थित एकीकृत जाँच चौकी र महाकाली नदीमाथिको मोटरेबल पुल लगायतका परियोजनाहरू संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरिनुका साथै दोधारा चाँदनी एकीकृत जाँच चौकी, तल्लो अरुण र सिलिगुडी–झापा पेट्रोलियम पाइपलाइनको नयाँ सुरुवात गर्ने तयारी गरिएको छ। अयोध्या–जनकपुर रेल सेवा सञ्चालनको तयारी र परीक्षण भइसकेको सन्दर्भमा यसले दुई देशबीचको यातायात तथा जनसम्पर्कलाई थप सुदृढ गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विगतमा भारतप्रतिको कडा राजनीतिक दृष्टिकोण राख्नुभएका प्रधानमन्त्री शाहको यो पहिलो भारत भ्रमणले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने र लामो समयदेखि प्रतिबद्धता जनाइएका परियोजनाहरूलाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्ने प्रमुख चुनौती र अवसर दुवै बोकेको छ।