अन्धकारबाट उज्यालोतर्फको प्रतीक पर्व तिहार सुरु : आन्तरिक चेतना र सकारात्मक ऊर्जाको जागरण गर्ने पर्वको रूपमा दीपावली

काठमाडौँ, कात्तिक २२ गते । उज्यालो र हर्षोल्लासको पर्वका रूपमा चिनिने नेपालीहरूको दोस्रो महान् चाड यमपञ्चक अर्थात् तिहार पर्व सुरु भएको छ।

कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि कार्तिक शुक्ल द्वितीया तिथिसम्म मनाइने यो पर्वले मानिसलाई अन्धकारबाट उज्यालोतर्फ तथा असत्यबाट सत्यको मार्गमा अग्रसर हुन गहिरो प्रेरणा दिने संस्कृतिविद् लेखनाथ शास्त्री बताउनुहुन्छ। उहाँका अनुसार दीपावली केवल बाहिरी रूपमा झिलिमिली पार्ने उत्सव मात्र नभई यो मानिसको भित्रि चेतनाको दियो बाल्ने र समाजलाई सकारात्मक उन्नतिको बाटोमा उत्प्रेरित गर्ने सुवर्ण अवसर हो।

सामान्यतया हाम्रो सम्पूर्ण ऊर्जा बाहिरी भौतिक संसार र धन, सम्पत्ति तथा प्रतिष्ठाको दौडमा मात्र प्रवाहित भइरहेको हुन्छ भने दीपावलीले त्यो ऊर्जालाई भित्रतिर फर्काउने अर्थात् अन्तर्मुखी यात्राको थालनी गर्ने माध्यमका रूपमा काम गर्छ। औँसीको अन्धकार रातमा बाहिर हजारौं दियोहरू बालेर उज्यालो कायम गरिएझैँ हाम्रो आन्तरिक मनको अन्धकारलाई हटाएर ज्ञानको प्रकाश फैलाउनुपर्ने सन्देश यो पर्वले दिएको छ। जीवनलाई केवल एक दिनको पर्वमा मात्र सीमित नराखी भित्रैबाट जागरण ल्याउन सके प्रत्येक दिन दीपावलीझैँ उत्सवमय बन्न सक्छ।

यमपञ्चकका पाँच दिनसम्म काग, कुकुर, गाई र गोरुको निष्ठापूर्वक पूजा-आजा गरिनुका साथै धनधान्यकी देवी महालक्ष्मीको आराधना गर्दै घरघरमा दीपावली गरिन्छ। यस पर्वको अर्को प्रमुख आकर्षणका रूपमा साँझको समयमा खेलिने सामूहिक देउसी र भैलो, घरको आँगन तथा मूलद्वारमा बनाइने रङ्गोली तथा सेलरोटी, अनरसा र फिनीजस्ता मिष्ठान्न परिकारहरू बनाएर आफन्त तथा छरछिमेकमा बाँड्ने परम्परा रहेको छ।

यस पाँचदिने पर्वको अन्तिम दिन दिदीबहिनीबाट दाजुभाइलाई भाइटीका लगाइएसँगै यस उज्यालो पर्वको भव्यतापूर्ण समापन हुन्छ, जसले पारिवारिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउँछ।