जलवायु संकट नियन्त्रणका प्रयासभन्दा तीव्र गतिमा अघि बढ्यो : महासचिव गुटेरेसद्वारा तत्काल कदम चाल्न आह्वान

काठमाडौँ, कात्तिक २६ गते । संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले जलवायु परिवर्तनविरुद्ध तत्काल ठोस कदम चाल्न, विकासशील देशहरूलाई थप वित्तीय सहयोग उपलब्ध गराउन र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई थप बलियो बनाउन जोडदार आह्वान गर्नुभएको छ।

टर्किएको अन्ताल्यामा आयोजित जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलन (कोप–३१) को नेताहरूको शिखर सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै उहाँले जलवायु संकट नियन्त्रणका विश्वव्यापी प्रयासभन्दा निकै तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको चेतावनी दिनुभयो।

सन् २०२५ मा विश्वव्यापी उत्सर्जन अहिलेसम्मकै उच्च बिन्दुमा पुगेको र पछिल्ला चार वर्ष अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ताता वर्ष बनेको उल्लेख गर्नुहुँदै उहाँले पेरिस सम्झौताको १.५ डिग्री सेल्सियसको सीमा नाघ्नु अब अपरिहार्य भइसकेको बताउनुभयो।

महासचिव गुटेरेसले हिमाली क्षेत्रसहित जलवायु जोखिममा रहेका मुलुकहरूले हिमनदी तीव्र गतिमा पग्लने, पर्माफ्रोस्ट क्षय हुने र विनाशकारी विपद्जस्ता गम्भीर चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको यथार्थ औँल्याउनुभयो। आगामी दशकको प्रमुख चुनौती ‘जलवायु न्याय’ भएको बताउँदै उहाँले विकासशील देशहरूलाई अर्थतन्त्र रूपान्तरण गर्न आवश्यक पर्ने वित्तीय तथा प्राविधिक साधन उपलब्ध नगराई उनीहरूबाट मात्रै परिणामको अपेक्षा गर्न नमिल्ने स्पष्ट पार्नुभयो।

चीनबाहेकका उदीयमान तथा विकासशील अर्थतन्त्रले विश्वको ठुलो जनसंख्याको प्रतिनिधित्व गरे पनि न्यून स्वच्छ ऊर्जा लगानी र उच्च ऋण लागतको समस्या झेल्नुपरेको उहाँको भनाइ थियो।

यस समस्याको समाधानका लागि महासचिव गुटेरेसले साझा जिम्मेवारी, सुरक्षा र लाभमा आधारित नयाँ ‘जलवायु न्याय सम्झौता’ को प्रस्ताव गर्नुभएको छ।

साथै, उहाँले जीवाश्म इन्धनबाट न्यायोचित रूपान्तरण, जोखिममा रहेका समुदायको संरक्षण, पर्याप्त र किफायती जलवायु वित्त तथा बलियो अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यसहितका चारवटा मुख्य प्राथमिकता अघि सार्नुभएको छ। विकसित देशहरूलाई सन् २०३५ सम्ममा वार्षिक कम्तीमा ३०० अर्ब अमेरिकी डलर उपलब्ध गराउन आग्रह गर्दै उहाँले अनुकूलनका लागि हुने वित्त तीन गुणा बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

नेपालजस्ता हिमाली मुलुकहरूले कोप–३१ मा छुट्टै हिमाली एजेन्डा र अनुकूलन वित्तमा सहज पहुँचको वकालत गरिरहेको सन्दर्भमा महासचिव गुटेरेसको यो सम्बोधन अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धा र विभाजनतर्फ सचेत गराउँदै उहाँले जलवायु वार्ताका कुराहरूलाई व्यवहारमै देखिने ठोस कार्य र परिणाममा रूपान्तरण गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।