पूर्व-सूचना प्रणालीलाई प्रभावकारी, विश्वसनीय र समुदाय-केन्द्रित बनाउनुपर्छ : परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल

काठमाडौँ, कात्तिक २६ गते । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले जलवायुजन्य विपद्बाट हुने मानवीय तथा भौतिक क्षति न्यूनीकरण गर्न पूर्वसूचना प्रणालीलाई थप प्रभावकारी, विश्वसनीय र पूर्णरूपमा समुदाय-केन्द्रित बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ।

टर्कीएको अन्ताल्यामा जारी जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय पक्ष राष्ट्रहरूको ३१औँ सम्मेलन (कोप–३१) को अवसरमा आयोजित ‘सबैका लागि पूर्वसूचना : सबैको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता पूरा गर्दै’ विषयक उच्चस्तरीय कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उहाँले सो कुरा बताउनुभएको हो। जटिल भौगोलिक बनावट रहेका हिमाली क्षेत्रका बासिन्दाहरूका लागि पूर्व-सूचना प्रणाली जीवन र मृत्युबीचको एक महत्त्वपूर्ण सुरक्षा कवच भएको मन्त्री खनालको भनाइ थियो।

हालै नेपालमा अनुभव गरिएका जलवायुजन्य विपद्हरूको सन्दर्भ उल्लेख गर्नुहुँदै मन्त्री खनालले विपद्को सुरुवाती चरणमा लाखौँ एसएमएस सन्देश पठाइएको र तल्लो तटीय क्षेत्रका समुदायले स्थानीय चेतावनी पाए पनि त्यो पूर्ण रूपमा पर्याप्त हुन नसकेको यथार्थ औँल्याउनुभयो। जटिल भौगोलिक बनावट भएका हिमाली क्षेत्रमा उच्च उचाइका मौसम तथा जलवायु अवलोकन प्रणालीमा रहेका रिक्तताहरूलाई तत्काल पूरा गर्नुपर्ने आवश्यकता उहाँले औँल्याउनुभयो।

वास्तविक समयको तथ्याङ्क सङ्कलन तथा प्रसारण गर्ने अत्याधुनिक प्रविधि, भूउपग्रहमा आधारित प्रणाली र क्रायोस्फियर (हिउँका टुक्राहरू) को अनुगमनलाई थप विस्तार गर्नुपर्नेमा उहाँको जोड थियो।

पूर्व-सूचना प्रणालीको प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्न जोखिममा रहेका समुदायसम्म समयमै सूचना पुर्याउने विषय पहिलो प्राथमिकता हुनुपर्ने बताउँदै मन्त्री खनालले स्थानीय भाषा र सहज माध्यमबाट चेतावनी सम्प्रेषण गर्नुपर्ने स्पष्ट पार्नुभयो।

साथै, सम्भावित विपद् आउनुपूर्व नै आवश्यक तयारी तथा प्रतिकार्यका कार्यहरू अघि बढाउनुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो। नेपालको ‘सगरमाथादेखि समुद्रसम्म’ (सगरमाथा टु सी) को अवधारणाअनुरूप सीमापार तथ्याङ्क आदानप्रदान र क्षेत्रीय सहकार्यलाई सुदृढ बनाउनुपर्ने विचार पनि उहाँले व्यक्त गर्नुभयो।

अन्तमा, सबै नागरिक र समुदायको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नका लागि पूर्वानुमानयोग्य, सहज पहुँचयोग्य तथा अनुदानमा आधारित जलवायु वित्त उपलब्ध गराउन उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराउनुभयो। जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न हुने शृङ्खलाबद्ध विपद्को सामना गर्न विश्वव्यापी ऐक्यबद्धता र सामूहिक प्रयास अपरिहार्य रहेको उहाँको निष्कर्ष थियो।