सुनसरी, सिरहा र धनुषाको हिंसा : राज्यको असफलता र सामाजिक सद्भावको गम्भीर चुनौती

सुनसरीको कप्तानगञ्जमा सुरु भएको तनाव र हिंसा अहिले सिरहा र धनुषासम्म फैलिएको छ। एउटा जिल्लामा भएको स्थानीय घटनाले अर्को जिल्लामा पनि उग्र रूप लिनु, आगजनी, तोडफोड, प्रहरीको गोली चल्नु र सर्वसाधारण घाइते हुनु अत्यन्तै दुर्भाग्यपूर्ण र चिन्ताजनक छ। बिहीबार सिरहाको गोलबजार र धनुषाको जनकपुरधाममा कर्फ्यु आदेश जारी गर्नुपरेको अवस्थाले तराई मधेशको शान्ति र सुव्यवस्था कति नाजुक बन्दै गएको छ भन्ने स्पष्ट पारेको छ।

यो घटनाक्रमले सबैभन्दा पहिले राज्यको सुरक्षा संयन्त्र र गुप्तचर सूचना प्रणालीको कमजोरीलाई उजागर गरेको छ। सुनसरीमा भएको घटनालाई सुरुमै नियन्त्रण गर्न र त्यसको असर छिमेकी जिल्लामा पर्न नदिन प्रशासन असफल रहनु दुर्भाग्य हो। सुरक्षा निकायले समयमै सही सूचना संकलन गर्न नसक्नु र पूर्वतयारी नगर्नुले गर्दा एउटा सानो घटनाले विशाल हिंसाको रूप लियो। केवल घटना भइसकेपछि कर्फ्यु लगाउनु वा प्रहरी परिचालन गर्नु समस्याको समाधान होइन, यो त राज्यको असफलताको स्वीकारोक्ति मात्र हो।

दोस्रो कुरा, मोटरसाइकल ग्यारेजमा आगजनी गर्नु र सार्वजनिक सम्पत्तिमा तोडफोड गर्नु कुनै पनि सभ्य समाजमा स्वीकार्य हुन सक्दैन। यस्ता गतिविधिहरूले सामाजिक सद्भावमाथि प्रहार गर्छन् र समुदायबीचको द्वन्द्वलाई अझ चर्काउँछन्। सुनसरी, सिरहा र धनुषामा देखिएको यो तनावमा बाहिरी तत्व वा केही स्वार्थी समूहले साम्प्रदायिक र समुदायगत रंग दिन खोजेको स्पष्ट देखिन्छ। यस्ता तत्वहरूलाई प्रश्रय दिनु वा उनीहरूको इशारामा हिंसा हुन दिनु भनेको राष्ट्रिय सुरक्षा र सामाजिक एकतामाथिको हमला हो।

यस परिस्थितिमा स्थानीय प्रशासन, प्रहरी र राजनीतिक दलहरूले अत्यन्तै संवेदनशील र जिम्मेवार भूमिका खेल्नुपर्छ। केवल कर्फ्युको आदेश जारी गरेर मात्र शान्ति आउँदैन। प्रमुख जिल्ला अधिकारी र प्रहरी प्रमुखहरू फिल्डमा उत्रेर स्थानीय अगुवा, धर्मगुरु र राजनीतिक दलहरूसँग संवाद गर्नुपर्छ। ‘सबै बाँचौँ, सबैलाई बचाऔँ’ को भावनालाई मूर्त रूप दिनुपर्छ। राजनीतिक दलहरूले पनि आफ्ना भातृ संगठन र समर्थकहरूलाई संयम अपनाउन निर्देशन दिनुपर्छ र शान्ति प्रक्रियामा सहयोगी बन्नुपर्छ।

अन्ततः, राज्यले कानुनको शासन कडाइका साथ लागू गर्नुपर्छ। आगजनी, लुटपाट र हिंसा गर्ने जोसुकैलाई पनि कानुनी दायरामा ल्याएर दृष्टान्त मूलक कारबाही गर्नुपर्छ। साथै, सुनसरीको कप्तानगञ्जमा ज्यान गुमाएका ओमप्रकाश मेहता लगायतका घाइतेहरूको निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीलाई कारबाही र पीडितलाई तत्काल न्याय दिलाउनुपर्छ। न्याय नै शान्तिको आधार हो।

तराईको शान्ति भनेको केवल तराईको शान्ति होइन, यो सम्पूर्ण नेपालको शान्ति हो। त्यसैले, केन्द्र र प्रदेश सरकारले यो विषयलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर दीर्घकालीन शान्ति र सामाजिक सद्भावका लागि ठोस कदम चाल्नु आजको आवश्यकता हो।