नेपालमा रेबिजको अवस्था: बर्सेनि सयभन्दा बढीको ज्यान जाँदै, टेकुमा दैनिक ७ सय खोपका लागि

काठमाडौँ, असोज २ गते । नेपालमा रेबिजलाई ‘सामान्य’ मानेर साबुनपानीले घाउ नपखाली बेवास्ता गर्नाले बर्सेनि १०० जनाभन्दा बढी मानिसले अकालमा ज्यान गुमाइरहेका छन्। जसमध्ये करिब ४० प्रतिशत १५ वर्षमुनिका बालबालिका रहेका छन्।

सरकारले सन् २०३० सम्म रेबिजबाट हुने मानवीय क्षति शून्यमा झार्ने लक्ष्य राखे पनि सडकका छाडा कुकुरको टोकाइ र जन-चेतनाको कमीले गर्दा स्थिति चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल (टेकु) मा मात्रै दैनिक औसत ६०० देखि ७०० जना रेबिजविरुद्धको खोप लगाउन पुग्छन् भने टेकु अस्पतालमै वार्षिक २० जनाजतिको मृत्यु हुने गरेको छ।

भाइरस शरीरमा प्रवेश गरेर लक्षण देखिएपछि बिरामीलाई बचाउन असम्भव हुने तर टोक्ने बित्तिकै खोप लगाएमा यसबाट शतप्रतिशत बच्न सकिने टेकुका प्रमुख डा. अनुप बाँस्तोलाले बताउनुभएको छ। नेपालमा ९०% भन्दा बढी रेबिज कुकुरको टोकाइबाट हुने भएकाले भुटानले ‘वान हेल्थ‘ अवधारणा अपनाएर उन्मूलन गरेझैँ नेपालमा पनि छाडा कुकुरको बन्ध्याकरण, खोप र मानिसमा जन-चेतना फैलाउनु अत्यावश्यक रहेको विज्ञहरू औँल्याउँछन्।

यदि कुकुर वा अन्य जनावरले टोकेमा तत्काल प्राथमिक उपचार गर्नुपर्छ:

तत्काल पखाल्ने: टोकेको घाउलाई बग्ने पानी र साबुनले कम्तीमा १५ मिनेटसम्म राम्ररी पखाल्ने।

एन्टिसेप्टिक प्रयोग: घाउमा डिटोल, स्पिरिट वा पोभिडोन-आयोडिन लगाउने।

तुरुन्त खोप: ढिला नगरी नजिकैको स्वास्थ्य संस्था वा अस्पतालमा गएर रेबिजविरुद्धको खोप (Antirabies Vaccine) सुरु गर्ने।

नेपालमा रेबिजको स्थिति तथा रोकथामका मुख्य तथ्यहरू