11/20/2026, 13:47:19
शुक्रबार, मङि्सर ०५, २०८३
** राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्रवर्धन सम्मेलन २०२६ **

स्वास्थ्य प्रवर्धनलाई राष्ट्रिय प्राथमिकता बनाउनुपर्छ : स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहता

उपचारमुखी अवधारणाभन्दा माथि उठेर रोग लाग्नै नदिने स्वस्थ वातावरण निर्माण, अन्तरक्षेत्रीय समन्वय, स्थानीय तहको सक्रियता र सन् २०३० सम्मको स्पष्ट कार्यदिशासहित स्वास्थ्य प्रवर्धनलाई सुदृढ बनाउनुपर्नेमा स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छतामन्त्री निशा मेहताले जोड दिनुभएको छ।

FILE PHOTO - SETOPRESS.COM
©FILE PHOTO - SETOPRESS.COM

काठमाडौँ, मङ्सिर ४ गते । स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छतामन्त्री निशा मेहताले स्वास्थ्य प्रवर्धनलाई राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्रणालीको महत्वपूर्ण प्राथमिकताको रूपमा अघि बढाउनुपर्ने बताउनुभएको छ।

प्रथम राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्रवर्धन सम्मेलन २०२६ लाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री मेहताले स्वास्थ्यलाई केवल अस्पताल, ओछ्यान, उपचार र औषधीको परिधिमा मात्र सीमित राख्न नहुने स्पष्ट पार्नुभयो। उहाँले रोग लागिसकेपछि उपचार गर्नुभन्दा रोग लाग्नै नदिने स्वस्थ, सुरक्षित र अनुकूल वातावरण निर्माण गर्नु दीर्घकालीन रूपमा अधिक प्रभावकारी, लागत-प्रभावी र दिगो हुने उल्लेख गर्नुभयो। व्यक्तिको समग्र स्वास्थ्य उसको सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक तथा वातावरणीय अवस्थासँग गहिरो रूपमा जोडिने भएकाले ती बहुआयामिक पक्षलाई सम्बोधन गर्दै स्वस्थ जीवनशैली र स्वस्थ परिवेश सुनिश्चित गर्नु नै स्वास्थ्य प्रवर्धनको मुख्य उद्देश्य हुनुपर्ने उहाँको धारणा छ।

मन्त्री मेहताले उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटु तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी दीर्घरोग, मानसिक स्वास्थ्य समस्या, सडक दुर्घटना, वायु प्रदूषण तथा जलवायु परिवर्तनबाट सिर्जित स्वास्थ्य जोखिम न्यूनीकरणका लागि स्वास्थ्य क्षेत्रको एकल प्रयास मात्र पर्याप्त नहुने बताउनुभयो। गैरसञ्चार रोगको बढ्दो भार, बदलिँदो जीवनशैली र वातावरणीय चुनौतीलाई सामना गर्न शिक्षा, कृषि, खानेपानी, शहरी विकास, यातायात, स्थानीय सरकार, सञ्चारमाध्यम, नागरिक समाज र निजी क्षेत्रबिच घनिष्ठ समन्वय, नीतिगत तालमेल र सहकार्य अपरिहार्य रहेको उहाँले औँल्याउनुभयो। स्वच्छ खाना, सुरक्षित खानेपानी, हरित तथा प्रदूषणरहित शहरी संरचना र स्वास्थ्यमैत्री वातावरण निर्माणमार्फत नै जनस्वास्थ्यको आधार बलियो बनाउन सकिने उहाँको भनाइ छ।

सबै नीतिमा स्वास्थ्यको अवधारणालाई केवल सैद्धान्तिक नारामै सीमित नराखी व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्दै स्वास्थ्यलाई अन्य सबै क्षेत्रका नीति, योजना तथा कार्यक्रमको अभिन्न हिस्सा बनाउनुपर्नेमा उहाँले विशेष जोड दिनुभयो। संघीय संरचनामा स्वास्थ्य प्रवर्धनको साझा जिम्मेवारी संघ, प्रदेश र स्थानीय गरी तीनै तहका सरकारमा रहेको उल्लेख गर्दै मन्त्री मेहताले स्थानीय आवश्यकता, भाषा, संस्कृति, भूगोल र परिवेशअनुसार लक्षित कार्यक्रम सञ्चालन गर्न स्थानीय तहको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण हुने बताउनुभयो। यसका लागि तीनै तहका सरकारबिच प्रभावकारी समन्वय, आवश्यक स्रोतसाधनको सुनिश्चितता तथा संस्थागत, व्यवस्थापकीय र प्राविधिक क्षमता विकासमा जोड दिनुपर्ने उहाँको भनाइ छ।

स्वास्थ्य प्रवर्धनलाई स्थापित पेसागत तथा शैक्षिक विधाका रूपमा विकास गर्न दक्ष जनशक्ति उत्पादन, शैक्षिक पाठ्यक्रमको सुदृढीकरण, अनुसन्धानको विस्तार र प्रमाणमा आधारित अभ्यासलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने उहाँले बताउनुभयो।

सम्मेलनले सन् २०३० सम्मका लागि नेपालको स्वास्थ्य प्रवर्धनका रणनीतिक प्राथमिकता निर्धारण, स्वास्थ्य प्रवर्धन प्रणालीको संस्थागत सुदृढीकरण, दिगो लगानीको सुनिश्चितता, स्वास्थ्य सेवामा समान पहुँच तथा संस्थागत जवाफदेहितालगायत महत्वपूर्ण विषयमा गहन छलफल गरेको छ।

विवरण तथ्य / जानकारी
प्रमुख वक्ता तथा पद निशा मेहता (स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छतामन्त्री)
अवसर तथा स्थान प्रथम राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्रवर्धन सम्मेलन २०२६, काठमाडौँ
प्रमुख स्वास्थ्य जोखिम तथा सरोकार उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटु/श्वासप्रश्वास दीर्घरोग, मानसिक स्वास्थ्य, सडक दुर्घटना, वायु प्रदूषण, जलवायु परिवर्तन
समन्वय तथा शासकीय पक्ष ‘सबै नीतिमा स्वास्थ्य’, अन्तरक्षेत्रीय सहकार्य, तीनै तहको समन्वय र स्थानीय तहको भूमिका
दीर्घकालीन लक्ष्य तथा एजेन्डा सन् २०३० सम्मका प्राथमिकता निर्धारण, दक्ष जनशक्ति/अनुसन्धान, दिगो लगानी, समान पहुँच र जवाफदेहिता