खानेतेलमा ‘भ्रामक दाबी’ गर्न नपाइने: गुणस्तर, प्याकेजिङ र लेबलिङका लागि नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभागको नयाँ मापदण्ड

काठमाडौँ, असोज १० गते । नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभागले खानेतेलको गुणस्तर, प्याकेजिङ र लेबलिङलाई थप सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउन नयाँ गुणस्तर मापदण्डको अन्तिम मसौदा तयार पारेको छ। तोरी, सोयाबिन (भटमास) र सूर्यमुखी (सनफ्लावर) तेलको गुणस्तर तथा लेबलिङमा समस्या र उपभोक्तालाई भ्रममा पार्ने विज्ञापन बढेपछि विभागले यो कडाइ गर्न लागेको हो।

नयाँ मापदण्ड अनुसार अब तोरी र सूर्यमुखी तेललाई खान मिल्ने र नमिल्ने गरी स्पष्ट दुई श्रेणीमा वर्गीकरण गरिनेछ। सोल्भेन्ट एक्स्ट्र्याक्टेडतर्फको ‘ग्रेड-१’ र सोयाबिनतर्फका ‘डिगम्ड’ तथा ‘ग्रेड-१’ तेलहरू सिधै खान नमिल्ने र खुद्रा प्याकमा बिक्री गर्न नपाइने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ। यस्ता तेल राखिने भाँडा वा कन्टेनरमा ठूला अक्षरमा ‘खान नहुने’ वा ‘खानका लागि होइन’ भन्ने स्पष्ट चेतावनी लेख्नुपर्नेछ।

मापदण्डले उपभोक्तालाई भ्रममा पार्ने विभिन्न प्रचारात्मक दाबीहरूमा रोक लगाउनेछ। विभागका सूचना अधिकारी पारसमणि यादवका अनुसार लेबलमा ‘सुपर रिफाइन्ड’, ‘एक्स्ट्रा रिफाइन्ड’, ‘अल्ट्रा रिफाइन्ड’, ‘एन्टी-कोलेस्टेरोल’, वा ‘कोलेस्टेरोल फाइटर’ जस्ता भ्रामक शब्दहरू लेख्न पाइने छैन। साथै, तोरीको तेलमा सिसा, आर्सेनिक, क्याडमियम र पारोजस्ता हानिकारक धातुको अधिकतम सीमा तथा पेरोक्साइड भ्यालु तोकिएको छ।

नयाँ मापदण्ड स्वीकृत भएपछि बजारमा जाने प्रत्येक तेलको प्याकेट वा बट्टामा नेपाली वा अङ्ग्रेजी भाषामा तेलको प्रकार, ग्रेड, खुद तौल, उत्पादकको विवरण, ब्याच नम्बर र उत्पादन मिति अनिवार्य रूपमा उल्लेख गर्नुपर्नेछ। उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले यो कदमको स्वागत गरे पनि यसको कडाइका साथ र प्रभावकारी कार्यान्वयन हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।