नोबेल शान्ति पुरस्कार घोषणा हुँदै: दाबेदारमा ट्रम्प नदेखिए पनि छनोटमा प्रभाव रहने विज्ञको तर्क

काठमाडौँ, असोज २१ गते । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प यस वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कारका बलिया दाबेदार नदेखिए पनि उहाँको प्रभाव शुक्रबार ओस्लोमा हुने पुरस्कार घोषणामा पर्ने विज्ञहरूले बताएका छन्।

ट्रम्पले लामो समयदेखि यो पुरस्कार प्राप्त गर्न अभियान चलाउँदै आउनुभएको र नपाएकोमा असन्तुष्टि जनाएकाले समितिको निर्णयलाई उहाँको नीतिको समर्थन वा आलोचनाका रूपमा हेरिन सक्ने उनीहरूको विश्लेषण छ।

ओस्लोस्थित शान्ति अनुसन्धान संस्था (PRIO) का प्रमुख हाकोन जेर्लोले समितिले निर्णय गर्दा त्यसले शान्ति प्रक्रियामा फाइदा पुर्‍याउँछ कि हानि गर्छ भन्ने विचार गर्नुपर्ने बताउनुभएको छ। यद्यपि, नर्वेजियन नोबेल इन्स्टिच्युटका सचिव क्रिस्टियन बर्ग हार्पभिकेनका अनुसार पुरस्कारका लागि हुने लबिङ सामान्य विषय भएकाले त्यसले समितिको अन्तिम निर्णयलाई प्रभावित पार्दैन।

गत वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कार भेनेजुएलाकी विपक्षी नेता मारिया कोरिना मचाडोले प्राप्त गर्नुभएको थियो। मचाडोले आफ्नो नोबेल पदक ट्रम्पलाई समर्पित गरे पनि उहाँबाट सोचेजस्तो राजनीतिक सहयोग नपाएको चर्चा छ। यस वर्ष भने विश्वभरका बालअधिकार र मानवीय सेवामा समर्पित संस्था वा व्यक्तिहरूलाई पुरस्कार दिइन सक्ने प्रबल सम्भावना छ।

यस वर्ष पुरस्कारका लागि कुल २८७ व्यक्ति तथा संस्थाहरू मनोनयनमा परेका छन्। सन् २०२५ मा मात्रै ६५ वटा सशस्त्र द्वन्द्व दर्ता हुनुले विश्व शान्ति चुनौतीपूर्ण बनेको सङ्केत गर्छ। ‘सेभ द चिल्ड्रेन’, युक्रेनी बालअधिकार कार्यकर्ता माइकोला कुलेबा, सुडानको आपतकालीन प्रतिक्रिया कक्ष (ERR), संयुक्त राष्ट्रसङ्घका विशेष प्रतिवेदक, पोप लियो चौधौँ तथा अन्तर्राष्ट्रिय अदालतहरू सम्भावित दाबेदारका रूपमा चर्चामा छन्।