अनलाइन ठगी र स्क्यामका घटना तीव्र, नियन्त्रणका लागि ‘एन्टी-स्क्याम सेन्टर’ स्थापना गर्दै नेपाल प्रहरी

काठमाडौँ, असोज १८ गते । विद्युतीय माध्यमको विस्तारसँगै नेपालमा अनलाइन ठगी र स्क्यामका घटना तीव्र रूपमा बढ्दै गएको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ।

नेपाल प्रहरी साइबर ब्यूरोका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा परेका करिब ५,३०० निवेदनहरूमध्ये अधिकांश अनलाइन फ्रड, स्क्याम, चरित्रहत्या र सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगसँग सम्बन्धित रहेका छन्। ठगहरूले लोभ, डर, केवाईसी अपडेट, नक्कली प्रहरी इमेल तथा सहज सेवाका बहाना बनाएर सर्वसाधारणलाई जालमा पार्ने गरेका छन्।

साइबर ब्यूरोका प्रहरी उपरीक्षक दीपकराज अवस्थीका अनुसार ठगी वा स्क्याममा परेमा पीडितले तत्काल सम्बन्धित बैंक वा वित्तीय संस्थामा सम्पर्क गरी रकम स्थानान्तरण हुन नदिन खाता रोक्का गराउनुपर्छ। त्यसपछि नजिकैको प्रहरी कार्यालयमा निवेदन दिन सकिनेछ।

यद्यपि, संगठित ठगी समूहले रकमलाई विभिन्न खातामा टुक्र्याएर पठाउने भएकाले अनुसन्धान जटिल बन्ने गरेको छ। राष्ट्र बैंकले पनि शङ्कास्पद कारोबार देखिएमा तुरुन्त सेवा रोक्न आग्रह गरेको छ।

साइबर अपराधबाट जोगिन नागरिक आफैँ सचेत हुनुपर्नेमा प्रहरीको जोड छ। अपरिचित व्यक्तिसँग सम्पर्क नगर्ने, शङ्कास्पद लिङ्कमा क्लिक नगर्ने, अनधिकृत सूचनामा विश्वास नगरी तुरुन्त सत्यापन (verification) गर्ने बानी बसाल्न सुझाव दिइएको छ।

साथै, हालको विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३ ले सबै नयाँ प्रकृतिका साइबर अपराधलाई समेट्न नसकेकाले अपराधको गम्भीरता अनुसार कानुनी वर्गीकरण र सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।

अनलाइन वित्तीय ठगी नियन्त्रणका लागि नेपाल प्रहरीले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूसँगको समन्वयमा साइबर ब्यूरोअन्तर्गत रहने गरी ‘एन्टी-स्क्याम सेन्टर’ स्थापनाको तयारी गरिरहेको छ। यो केन्द्र सञ्चालनमा आएपछि ठगीको सूचना पाउनेबित्तिकै रकम अन्य खातामा स्थानान्तरण हुनुअघि नै रोक्का गर्न सहज हुनेछ। सुरक्षित प्रविधि प्रयोग, नागरिक सचेतना, प्रभावकारी अनुसन्धान र कानुनी सुधारमार्फत यसको जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिने प्रहरीको विश्वास छ।

प्रमुख विवरण तथा सुरक्षा उपायहरू