भारतमा गुगलको १५ अर्ब डलरको एआई डाटा सेन्टरविरुद्ध स्थानीयको विरोध

काठमाडौं, असोज २५ गते । भारतको आन्ध्र प्रदेशस्थित विशाखापटनममा अमेरिकी प्रविधि कम्पनी गुगलले निर्माण गर्न लागेको १५ अर्ब डलरको विशाल कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) डाटा सेन्टरविरुद्ध स्थानीय बासिन्दाको विरोध चुलिएको छ।

अमेरिकाबाहिर गुगलको सबैभन्दा ठूलो बन्ने भनिएको यो परियोजनाले पानी र बिजुलीको स्रोतमा चाप बढाउने, वातावरणमा क्षति पुर्‍याउने र कम मात्र रोजगारी सिर्जना गर्ने भन्दै स्थानीयहरू चिन्तित बनेका छन्।

परियोजनाका लागि जङ्गल र खेतीयोग्य जमिन खाली गर्न थालिएपछि स्थानीय किसान र बासिन्दाहरू प्रभावित भएका छन्। आफ्ना आँप र काजुका रूखसहितका जमिन गुमाएका किसानले उचित सम्मान र प्रक्रियाबिनै जमिन अधिग्रहण गरिएको गुनासो गरेका छन्।

यसैगरी, पानीको चरम अभाव भोगिरहेका विशाखापटनमका बासिन्दाले डाटा सेन्टर सञ्चालनमा आउँदा पानीको उपलब्धता झन् प्रभावित हुने भन्दै स्वतन्त्र वातावरणीय तथा सामाजिक प्रभाव मूल्याङ्कनको माग गरेका छन्।

गुगलले भने केन्द्रमा पानीको साट्टा उन्नत हावा-शीतलन प्रविधि प्रयोग गरिने जनाएको छ। साथै, यस परियोजनाले वार्षिक ६८ करोड ८० लाख डलर बराबरको स्थानीय आर्थिक गतिविधि सिर्जना गर्ने र हजारौँ प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रोजगारीका अवसर खुल्ने कम्पनी तथा राज्य सरकारको दाबी छ। बढ्दो विद्युत् माग पूरा गर्न सरकारले आणविक ऊर्जा केन्द्रसमेत स्थापना गर्ने योजना अघि बढाएको छ।

भारतमा डिजिटल डाटाको ठूलो उत्पादन हुने भए पनि कुल डाटा सेन्टर क्षमता निकै कम रहेकाले सरकारले ठूला प्रविधि कर्पोरेटहरूलाई आकर्षण गरिरहेको छ। यद्यपि, वातावरणीय सन्तुलन, स्रोतसाधनको संरक्षण र स्थानीय बासिन्दाको उचित रोजगारीको मुद्दालाई बेवास्ता गर्न नहुने भन्दै पर्यावरणविद् र स्थानीय अभियान समूहहरूले कडा निगरानी राख्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।