दुई दशकपछि राहुघाट जलविद्युत् आयोजना निर्माण सम्पन्न, विद्युत् उत्पादनको तयारी

म्याग्दी, भदौ ८ गते । म्याग्दीको बहुप्रतिक्षित ४० मेगावाट क्षमताको राहुघाट जलविद्युत् आयोजना निर्माण सम्पन्न भएको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको सहायक कम्पनी रघुगङ्गा हाइड्रोपावर लिमिटेडले प्रवर्द्धन गरेको आयोजनाको भौतिक निर्माण तथा उपकरण जडानको काम पूरा भएसँगै अहिले विद्युत् उत्पादनपूर्व परीक्षण भइरहेको छ।

रघुगङ्गा हाइड्रोपावरका प्रबन्ध सञ्चालक गणेश केसीका अनुसार आयोजनाका बाँध, डिसेन्डर, मुख्य सुरुङ तथा स्विचयार्डको परीक्षण सफल भइसकेको छ। आयोजनामा जडित २० मेगावाट क्षमताका दुईमध्ये एउटा युनिटको परीक्षण सम्पन्न भइसकेको छ भने अर्को युनिटको परीक्षण पनि सुरु गरिएको छ।

दुवै युनिटको परीक्षण पूरा गर्न करिब एक सातादेखि १० दिनसम्म लाग्ने र त्यसपछि विद्युत् उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्यसहित काम भइरहेको केसीले जानकारी दिनुभयो।

६.२७ किलोमिटर लामो मुख्य सुरुङ

राहुघाट गाउँपालिका–४ दग्नाम र वडा नं. ५ झिँको फेदी क्षेत्रमा आयोजनाको बाँध निर्माण गरिएको छ। आयोजनामा ६ किलोमिटर २७० मिटर लामो मुख्य सुरुङ तथा पानी थिग्र्याउने दुईवटा पोखरी निर्माण गरिएको छ। यी संरचनाको परीक्षणसमेत सम्पन्न भइसकेको छ।

तिल्केनीचौरमा निर्माण गरिएको विद्युत्गृहमा जडान भएका इलेक्ट्रोमेकानिकल उपकरणको परीक्षण भइरहेको छ। आयोजनाबाट उत्पादन हुने विद्युत्लाई राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोड्न विद्युत्गृह परिसरमा निर्माण गरिएको स्विचयार्ड गत जेठ २५ गतेदेखि सञ्चालनमा आएको छ।

लामो समयको ढिलाइपछि आयोजना सम्पन्न

राहुघाट जलविद्युत् आयोजनाको निर्माण यात्रा लामो र चुनौतीपूर्ण रह्यो। भारतीय सिभिल ठेकेदार कम्पनी जयप्रकाश एसोसियट्स (जेपी) ले ४५ महिनामा आयोजना सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित सन् २०१७ नोभेम्बर १७ अर्थात् विसं २०७४ मङ्सिर ६ गते करिब रु. ६ अर्बमा ठेक्का सम्झौता गरेको थियो।

आयोजनाको निर्माणमा पटक–पटक म्याद थपिएको थियो। कोरोना महामारी, बाढी, पहिरो तथा नदीजन्य निर्माण सामग्रीको अभावलगायतका कारण काम प्रभावित भएको आयोजना व्यवस्थापनले जनाएको छ। चौथोपटक थपिएको समयभित्र आयोजना निर्माण सम्पन्न हुन लागेको हो।

यसअघि आर्थिक समस्या उत्पन्न भएपछि विसं २०७२ मा पुरानो ठेकेदार IVRCL सँगको ठेक्का तोडिएको थियो। IVRCL सँग विसं २०६६ मा निर्माण सम्झौता भएको थियो। त्यसपछि नयाँ प्रक्रियाबाट आयोजना निर्माण अघि बढाइएको हो।

भारतको EXIM बैंकको सहुलियतपूर्ण ऋण

आयोजना निर्माणका लागि भारतको EXIM Bank बाट ६७ मिलियन अमेरिकी डलरको सहुलियतपूर्ण ऋण तथा नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र नेपाल सरकारको संयुक्त लगानी रहेको छ। आयोजना EPC अर्थात् Engineering, Procurement and Construction प्रारूपमा अघि बढाइएको हो।

इलेक्ट्रोमेकानिकलतर्फ भारत हेभी इलेक्ट्रिकल्स लिमिटेड (BHEL) सँग विसं २०७६ कात्तिकमा करिब १० करोड २९ लाख ३ हजार अमेरिकी डलर बराबरको ठेक्का सम्झौता भएको थियो।

वार्षिक २४ करोड युनिटभन्दा बढी विद्युत् उत्पादन

राहुघाट जलविद्युत् आयोजनाले वार्षिक करिब २४ करोड ५ लाख ९३ हजार ३४ युनिट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। आयोजनाले विसं २०७५ चैतमा विद्युत् खरिद–बिक्री सम्झौता (PPA) गरेको थियो।

उत्पादित विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोड्न कालीगण्डकी करिडोरअन्तर्गतको २२० केभी डबल सर्किट दाना–कुश्मा प्रसारण लाइनमा LILO (Line In Line Out) प्रणालीमार्फत जोडिनेछ। यसका लागि आवश्यक चारवटा टावर तथा प्रसारण संरचना निर्माण भइसकेका छन्।

म्याग्दीको जलविद्युत् विकासमा ‘गेटवे’

म्याग्दी उद्योग वाणिज्य सङ्घका अध्यक्ष सुविन श्रेष्ठले राहुघाट जलविद्युत् आयोजनालाई जिल्लाको जलविद्युत् विकासको ‘गेटवे’का रूपमा लिन सकिने बताउनुभएको छ।

उहाँका अनुसार राहुघाट आयोजना अघि बढेपछि म्याग्दीमा करिब १० वटा जलविद्युत् आयोजना भित्रिएर सम्पन्न भइसकेका छन्। दुई दशक लामो प्रतीक्षापछि सरकारी लगानीमा निर्माण भएको आयोजना विद्युत् उत्पादनको चरणमा पुग्नु जिल्लाका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको उहाँको भनाइ छ।

राहुघाट आयोजनाको विद्युत् उत्पादन सुरु भएपछि नेपालको राष्ट्रिय ग्रिडमा थप ऊर्जा उपलब्ध हुने तथा म्याग्दी र आसपासका क्षेत्रमा जलविद्युत् पूर्वाधारको विकासलाई थप गति मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ।

स्रोतः रघुगङ्गा हाइड्रोपावर/सम्बन्धित आयोजना विवरण