घटस्थापनादेखि हालसम्म उपत्यकाबाट डेढ लाखभन्दा बढी बाहिरिए, सडक बिग्रँदा यातायात व्यवस्थापनमा चुनौती

काठमाडौँ, असोज २८ गते । नेपालीहरूको महान् पर्व बडादसैँ नजिकिँदै जाँदा राजधानी काठमाडौँ उपत्यकाबाट आफ्नो गृह जिल्लातर्फ फर्कने यात्रुहरूको चाप अत्यधिक रूपमा बढेको छ।

रोजगारी, उच्च अध्ययन तथा विभिन्न पेसा–व्यवसायका सिलसिलामा लामो समयदेखि काठमाडौँ उपत्यकामा बसोबास गर्दै आएका नागरिकहरू चाडपर्वको अवसर पारेर धमाधम आफ्ना जन्मथलो तथा गाउँघरतर्फ प्रस्थान गरिरहेका छन्। यससँगै उपत्यकाका मुख्य बाहिरी नाकाहरूमा यात्रुहरूको उल्लेख्य चहलपहल र लामो तथा छोटो दूरीका सार्वजनिक यातायातका साधनहरूमा भारी भीडभाड सिर्जना भएको छ।

दसैँ आवागमनको पछिल्लो तथ्याङ्क र नाकाहरूको स्थिति

काठमाडौँ उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब उपरीक्षक रवीन खनालले उपलब्ध गराउनुभएको विवरण अनुसार, बडादसैँ मनाउनका लागि काठमाडौँका विभिन्न नाकाहरू हुँदै पछिल्लो २४ घण्टाको अवधिमा (मङ्गलबार बिहानदेखि आज बुधबार बिहानसम्म) मात्रै ७८ हजार १३८ जना यात्रुले उपत्यका छाडेका छन्।

घटस्थापनाको शुभदिनबाट सुरु भएको यो घरफिर्ती अभियानअन्तर्गत हालसम्म सार्वजनिक यातायातका साधनहरूको प्रयोग गरेर जम्मा एक लाख ८७ हजार ७७४ जना यात्रुहरू उपत्यकाबाट बाहिरिसकेका छन्। ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले दिएको तथ्याङ्क विश्लेषण गर्दा दसैँको चहलपहल बढ्दै गएको प्रस्ट हुन्छ:

• असोज २५ गते: ५२ हजार ८२७ जना यात्रु बाहिरिएका थिए।
• असोज ६ गते (असोज २६): ५६ हजार ८०९ जनाले उपत्यका छाडेका थिए।
• असोज २७ र पछिल्लो २४ घण्टा: दैनिक रूपमा उपत्यका छाड्नेहरूको सङ्ख्या तीव्र गतिमा उकालो लागेर ७८ हजारभन्दा माथि पुगेको छ।

राजधानीबाट बाहिरिने यात्रुहरूले मुख्य रूपमा नागढुङ्गा, थानकोट, फर्पिङ, भीमढुङ्गा, तीनपिप्ले, साँखु, भक्तपुरको जगाती तथा ललितपुरको भट्टेडाँडा लगायतका प्रमुख नाकाहरू प्रयोग गरिरहेका छन्। यी सबै नाकाहरूमा सवारीसाधनको चाप अत्यधिक बढेका कारण सुरक्षा र यातायात व्यवस्थापनका लागि ट्राफिक प्रहरीले निगरानी कडा पारेको छ।

अग्रिम टिकट बुकिङ र यातायात व्यवस्थापनमा देखिएका चुनौतीहरू

चाडपर्वका बेला यात्रुहरूको बढ्दो चापलाई मध्यनजर गर्दै यातायात व्यवस्था विभाग र व्यवसायीहरूले असोज २३ गतेदेखि लामो दूरीका लागि अग्रिम बस टिकट बुकिङ खुला गरेका थिए। यातायात व्यवसायीहरूको तथ्याङ्क अनुसार हालसम्म करिब एक लाख ३० हजार १२९ जना यात्रुले सुरक्षित यात्राका लागि अग्रिम टिकट बुकिङ लिइसकेका छन्।

तिथी र मितिअनुसार अग्रिम टिकट बुकिङ गर्नेहरूको विवरण यसप्रकार रहेको छ:

• असोज २३ गते (बुकिङ खुल्दा): २१ हजार ३०० जना।
• असोज २४ र २५ गते: ७६ हजार ७९ जना।
• असोज २६ गते: १७ हजार १९७ जना।
• असोज २७ गते: १५ हजार ५५३ जना।

तथापि, यात्रुहरूको यो उच्च चापलाई व्यवस्थित गर्न यातायात व्यवसायीहरूलाई यस पटक ठूलै सास्ती र कठिनाइको सामना गर्न परिरहेको छ। नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासङ्घका कोषाध्यक्ष एवं नेपाल माइक्रोबस कम्पनीका अध्यक्ष राजेन्द्र आचार्यका अनुसार, देशका विभिन्न भागमा रहेका राष्ट्रिय राजमार्गहरूको जीर्ण अवस्था र बाटोमा आएका अवरोधका कारण यातायात व्यवस्थापनमा गम्भीर समस्या उत्पन्न भएको छ।

विशेष गरी, अग्रिम बस टिकट बुकिङ खुला गरिएको दिनमै धादिङको गलौँदीस्थित पृथ्वी राजमार्गको सडक भासिएपछि सवारीसाधनहरूको आवागमन पूर्ण रूपमा अवरुद्ध हुन पुगेको थियो। यसले गर्दा सयौँ सवारीसाधनहरू बाटामा र काठमाडौँका विभिन्न स्थानमा लामो समयसम्म रोकिएका थिए, जसको प्रत्यक्ष असर सम्पूर्ण यातायात चक्रमा पर्न गयो। बाटोको दुरावस्था र जामका कारण सवारीसाधनहरू समयमै गन्तव्यमा पुग्न र पुनः काठमाडौँ फर्किएर अर्को फेरो लगाउन नसक्दा टिकट काटेका यात्रुहरूले पनि थप सास्ती भोग्नुपरेको गुनासो गरेका छन्।

यात्रुहरूका लागि सुरक्षा सावधानी र सरोकारवालाका सुझावहरू

दसैँको यो उल्लासमय अवसरमा परिवार, आफन्त र छरछिमेकबीच भेटघाट गर्ने तथा सँगै चाड मनाउने चाहना बोकेर गाउँतर्फ फर्किनेहरूको ताँतीले राजधानीका बसपार्क तथा टिकट काउन्टरहरू खचाखच भरिएका छन्। यसरी दसैँमा हुने अत्यधिक भीडभाड र सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै नेपाल यातायात राष्ट्रिय व्यवसायी महासङ्घ तथा ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले सम्पूर्ण यात्रुहरूलाई विशेष सावधानी अपनाउन अपिल गरेका छन्।

यात्रुहरूले यात्रा गर्दा ध्यान दिनुपर्ने मुख्य कुराहरू:

• अधिकृत टिकट काट्ने: अनाधिकृत व्यक्ति वा काउन्टर बाहिरबाट टिकट नकाटी आधिकारिक काउन्टरबाट मात्रै टिकट लिएर यात्रा गर्ने।
• तोकिएको भाडादर मात्र तिर्ने: चाडपर्वको मौका छोपी यातायात व्यवसायी वा मध्यस्थकर्ताले बढी भाडा असुल्न खोजेमा तत्काल प्रहरीलाई खबर गर्ने।
• सवारीसाधनको अवस्था जाँच गर्ने: लामो दूरीको यात्रा गर्नुपर्ने हुँदा गाडीको अवस्था, चालकको शारीरिक स्थिति र क्षमताभन्दा बढी यात्रु राखिएको छ छैन भन्नेबारे सचेत हुने।
• पर्याप्त समय छुट्याएर हिँड्ने: मुख्य राजमार्गहरूमा सवारीसाधनको चाप अत्यधिक हुने र बाटोको अवस्थाका कारण यात्रा अवधि लम्बिन सक्ने भएकाले घरबाट निस्किँदा पर्याप्त समयको जोहो गर्ने।

नेपालीहरूको महान् पर्व बडादसैँले पारिवारिक सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउने र आपसी सद्भाव साटासाट गर्ने अवसर प्रदान गर्ने भए पनि, सुरक्षित र सुव्यवस्थित यात्राको सुनिश्चितता बिना यात्रा कष्टकर बन्न सक्छ। यस, परिप्रेक्ष्यमा सरकार, यातायात व्यवसायी र आम नागरिकहरूले आपसी समन्वय र जिम्मेवारीपूर्वक सहकार्य गरेमा मात्रै यो चाडपर्व सबैका लागि हर्षोल्लासपूर्ण र सुरक्षित बन्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।